Goed fout: Im Frage

Soms maken we een foutje in de puzzel. In het ergste geval is er iets mis met het diagram en wordt een puzzel onoplosbaar, hoewel de ervaring leert dat puzzelaars ook zo’n puzzel vaak wél weten te kraken en dat soms zelfs extra leuk vinden.

Een ander type fout zit in de omschrijving. Zo dachten wij een tijdje dat Lous Haasdijk Loes Haasdijk heette. En zo leerden we onlangs dat niet La Paz formeel maar Sucre de hoofdstad van Bolivia is. Vrijwel altijd worden zulke foutjes ontdekt door een oplettende puzzelaar.

Deze week werden we gewezen op een interessante pseudo-fout. De omschrijving die we gaven was:

Kommt im __

Het antwoord was natuurlijk Frage. Maar meerdere puzzelaars wezen ons erop dat de omschrijving niet klopte. Frage is vrouwelijk, en dus moet het 'in Frage' zijn. Een tweepoot in plaats van een driepoot, zoals een leraar Duits zou zeggen.

Maar als we de Van Dale erop naslaan, blijkt de uitdrukking 'Dat komt niet im Frage' wel degelijk te bestaan. Het is pseudo-Duits, oftewel Duits klinkend Nederlands. De uitdrukking is dus zo vaak en zo hardnekkig fout gebruikt, dat die inmiddels als ‘goed Nederlands’ wordt beschouwd. Een pseudo-correctere omschrijving zou zijn:

Dat komt niet im __  

De gepensioneerde hoogleraar Gerard Westhoff stuurde ons een mail over dit fenomeen. Hij gaf meer voorbeelden van pseudo-vreemdtalige woorden, zoals het woord beamer in de betekenis van videoprojector. Engelsen noemen dat gewoon een video projector. Nog een voorbeeld is smoking: Engelsen spreken van een tuxedo of een dinner jacket.

In onze nieuwsbrief vroegen we of er nog meer voorbeelden waren. Hans Borkent wees ons erop dat out-of-the-box denken ook een mooi voorbeeld is van pseudo-Engels. Engelsen zeggen wel eens outside the box waarmee 'buiten het voorgedrukte vakje' wordt bedoeld. Out of the box wordt ook wel gebruikt, maar dan om aan te geven wat je kunt verwachten als je een doos met een besteld apparaat opent.

André van Rhee wijst ons tenslotte op het woord 'occasion' voor tweedehands auto. Het komt van voiture à l'occasion en moet dus op zijn Frans worden uitgesproken. En dus niet op zijn Engels, wat tegenwoordig veel gebeurt. Een occasion is een gelegenheid en dat is iets anders dan a used car.