De oplossers: Lennart Muijres
Lennart Muijres werkt bij Studio Steenhuis en behoort tot de beste sudoku-oplossers van Nederland en Europa. Hij vertelt over zijn passie voor sudoku's en andere logische puzzels.
Wat zijn volgens jou de kenmerken van een goede sudoku?
Een goede sudoku hoort aan te sluiten bij de wensen van de oplosser. Soms wil je een vlotte invuloefening, de andere keer wil je nauwkeuriger speurwerk. Rotatie- of spiegelsymmetrie is geen vereiste maar wel een grote plus (het oog wil ook wat). Verder herhalen goede, handgemaakte sudoku’s vaak één idee of een paar ideeën in de puzzel. Het feit dat de cijfers door een mens gekozen zijn, heeft implicaties voor de oploservaring. Een goede sudoku heeft een mooi logisch pad. En dat is belangrijker dan de esthetiek of symmetrie.
Heb je tips voor het oplossen van een sudoku?
Als er een box, rij of kolom is die verdacht vol zit: begin daar te kijken en noteer het als je in één cel nog maar twee of drie kandidaten hebt. Als zo’n verdachte er niet is, scan ik doorgaans iteratief van 1 t/m 9 tot ik het gevoel heb dat ik genoeg info heb om wél een box, rij of kolom goed uit te pluizen. Tot slot: als je een nieuw cijfer hebt ingevuld, check altijd of dit nieuwe info geeft!
Wat is je favoriete sudoku-vorm?
Hmm, er is zo veel keus, en zo veel goeds… Bijna alles wat logisch te doen is vind ik tof. Op z’n tijd los ik een echte draak op – een hele moeilijke – maar leuker vind ik de speed solving die je in competities doet. Daar ben ik vooral mee bezig. Sowieso vind ik alles met rekenen een feestje. Ook vind ik afwisseling belangrijk. De Sudoku Thermometer en Sudoku X-sommen vind ik altijd fijn, en hoewel het een persoonlijke nemesis is in sommige toernooien, vind ik de Sudoku Chaos ook geweldig. Classics zijn natuurlijk al helemaal grijs geanalyseerd in de loop der jaren, maar bij varianten blijf je gekke en gave logische stappen tegenkomen die mensen dan weer bedacht hebben. Die aha-erlebnis is verslavend.
Een chaos-sudoku
Is er een sudokumaker die je erg goed vindt?
Richard Stolk wordt zowel in Nederland als wereldwijd geroemd om zijn creaties - en dat vind ik helemaal terecht. Hij heeft zichzelf in 2013 uitgedaagd om iedere week een andere variant te schrijven, de Sudoku Variants Series. Dit heeft al 469(!) verschillende varianten opgeleverd, inclusief een hoop eigen nieuwe vondsten.
Vroeger (om en nabij voor de eeuwwisseling) raakten die puzzels nog veel meer aan raadselachtige, “casual” puzzels. Inmiddels is het allemaal wat meer gepolijst, en hebben bijna alle populaire varianten een rechthoekig diagram als basis, soms opgedeeld in gebieden, met daarin of -omheen cijfers, vormpjes en zwartgemaakte vakjes. Dit alles biedt een enorme veelzijdigheid aan wat je er als oplosser mee moet doen, en als auteur kun je natuurlijk weer ideeën combineren om tot nieuwe varianten te komen.
Je bent wiskundige. Zijn Sudoku's ook wiskundig interessant?
Ik wilde eerst mijn bachelorscriptie Wiskunde doen over het tellen van het aantal verschillende sudoku’s, en dat veralgemeniseren naar n bij n sudoku’s, niet alleen 9 bij 9. Dit had mijn begeleider niet lang daarvoor al begeleid, dus toen heb ik gekeken naar de NP-volledigheid van mijn geliefde puzzelsoort Tapa (https://www.puzzle-tapa.com). Ik ben er eigenlijk nooit voor gaan zitten om structuren van sudoku’s te onderzoeken vanuit bijvoorbeeld groepentheorie, wat over symmetrieën gaat. Als oplosser krijg je dit minder snel mee, pas als je een sudoku gaat ontwerpen leer je echt hoe interacties werken.
Ontwerp je ook zelf Sudoku's?
Zelf ontwerp ik echter vooral andere logische puzzels; mijn ontworpen sudoku’s zijn op twee handen te tellen vermoed ik.